Pszczelarz, kapłan, pasjonat

Czy wiecie o kim mowa? Myślę, że nikt nie ma wątpliwości, że chodzi o wybitną postać – patrona naszego Muzeum – ks. dra Jana Dzierżona.  

Sądzę, że jestem powołany do tego przez Opatrzność - cytat


Dzisiaj chcielibyśmy przybliżyć jedno z najważniejszych naukowych odkryć słynnego pszczelarza. Zwiedzając kluczborskie Muzeum, interesując się osobą Dzierżona lub po prostu pszczelarstwem, często można usłyszeć lub przeczytać o tajemniczej partenogenezie.
Czym jest to zjawisko i w jaki sposób zostało odkryte?

Żeby odpowiedzieć na te pytania, musimy zacząć od początku. Od 1835 roku i dnia, w którym młody ksiądz otrzymał od swojego ojca pierwsze, kłodowe ule i rozpoczął hodowlę pszczół. Zwyczajna praca szybko przerodziła się w pasję, a dociekliwy umysł naukowca skłaniał go do prowadzenia wnikliwych obserwacji pszczelej rodziny. Szczególnie intrygował go sposób, w jaki pszczoły się rozmnażają – jak to jest, że z jednych jajeczek wylegają się robotnice, a z innych trutnie?

Pszczoły w stanie owadów doskonałych


Któregoś dnia obserwując królową matkę z uszkodzonymi skrzydełkami, całkowicie niezdolną do lotu (a tym samym do zapłodnienia, które u pszczół odbywa się podczas lotu godowego), odkrył, że ta składa jajeczka!
Jakież było zdziwienie, gdy z niezapłodnionych jaj wylęgły się trutnie!


W ten właśnie sposób, po raz pierwszy słynny pszczelarz zaobserwował zjawisko znane dziś pod nazwą partenogenezy czyli dzieworództwa. Oznacza to, że królowa matka składa dwa rodzaje jaj – zapłodnione  z których wylęgają się robotnice i matki, oraz niezapłodnione – z których wylęgają się trutnie. Od tej pory wnikliwie obserwował królowe, utwierdzając się w słuszności swojego odkrycia. Potwierdzenie tej teorii uzyskał używając do swych badań pszczoły włoskiej, odznaczającej się jaśniejszą (pomarańczową) barwą, od ciemniejszych pszczół krajowych. Doświadczenia przeprowadzał krzyżując pszczoły włoskie z polskimi. Zaobserwował, że mimo to trutnie rodziły się zawsze tej samej rasy co matka, gdyż rozwijały się dzieworodnie z niezapłodnionych jaj, bez udziału cech dziedzicznych ojca.

Teoria odkryta w 1835 r., a opublikowana 10 lat później, początkowo wywołała wielkie oburzenie w środowisku pszczelarzy i naukowców. Sprawę utrudniał fakt, że odkrycia dokonał w czasie kiedy nie znano jeszcze mikroskopowego obrazu zapłodnienia i dojrzewania komórek płciowych. Pomimo tego, Jan Dzierżon był pewny swojej racji i przez lata dowodził słuszności swojego odkrycia, polemizując z jego przeciwnikami. W 1855 r. teoria została potwierdzona naukowo przez przyrodników – Karla Theodora Ernesta von Siebolda i Rudolfa Leuckarta. Jednakże dopiero w 1906 r. – po 71 latach (!) od odkrycia – teoria uzyskała oficjalne uznanie na kongresie przyrodników w Marburgu, gdzie potwierdzono słuszność i prawidłowość przeprowadzonych badań, tego niezwykłego pszczelarza.

Jan Dzierżon w pasiece

Ostatnia fotografia Jana Dzierżona

Dla niedowidzących

Wersja dla niedowidzących

Informacje


adres  ul. Zamkowa 10, 46-200 Kluczbork

tel.  (77) 418 27 07

email  muzeum@kluczbork.pl

ie www.muzeum.kluczbork.pl

  Facebook: Dołącz do nas!

  Znajdź nas na Instagramie

Bilet normalny: 4,00 zł

Bilet ulgowy: 2,00 zł

W niedziele wstęp bezpłatny

Oprowadzanie: niedziela i święta: 35,00 zł od grupy (grupa maksymalnie do 25 osób)*

 

wtorek- piątek: 10:00 - 12:30

i 13:00 - 16:00*

niedziela: 10:00 - 11.45 i 12:00 - 14:00*

* UWAGA! Wstęp na ekspozycje najpóźniej 30 min przed zamknięciem Muzeum.